Sunucuda Tek Çekirdek Performansı Nasıl Ölçülür?

Sunucu yavaşladığında ilk bakılan yer işlemci kullanımıdır. Kullanım yüzdesi düşük görünüyorsa sorun başka yerde aranır — oysa çoğu zaman sebep tam da oradadır: iş tek bir çekirdekte ilerliyordur ve o çekirdek doludur. Toplam kullanım %15 görünürken sunucu takılabilir. Bu yazıda farkın nereden geldiğini ve kendi sunucunuzda nasıl ölçeceğinizi anlatıyoruz.

Tek çekirdek ile çok çekirdek farkı

Bir işlemcinin hızı iki ayrı şeyle ölçülür:

• Tek çekirdek performansı: Tek bir işin ne kadar hızlı bittiği. Saat hızı ve mimari verimliliği (IPC) belirler.
• Çok çekirdek performansı: Aynı anda kaç işin yürütülebildiği. Çekirdek sayısı belirler.

Bu ikisi birbirinin yerine geçmez. Bir iş bölünemiyorsa, ona kaç çekirdek verdiğinizin önemi yoktur; yalnızca çekirdeğin kendi hızı sayılır. Dört kişilik bir işi sekiz kişiye bölebilirsiniz, ama tek kişinin yapması gereken bir işi ikiye bölemezsiniz.

Hangi iş yükü hangisini kullanır?

Sol sütundaki iş yüklerinde vCPU sayısını artırmak sorunu çözmez. Sağ sütunda ise çekirdek sayısı doğrudan işe yarar.

Kendi donanımımızın rakamları

Altyapımızda kullanılan işlemcilerin PassMark değerleri (kaynak: cpubenchmark.net):

Tablodan iki sonuç çıkıyor.

Birincisi: sunucu sınıfı Xeon işlemcilerin tek çekirdek puanları birbirine yakın (1.782 – 2.079). Bunlar çok sayıda çekirdeği makul bir saat hızında çalıştırmak üzere tasarlanmıştır. Ryzen 9 9950X ise az sayıda çekirdeği yüksek saatte çalıştırır ve tek çekirdekte yaklaşık 2,3 kat öne geçer.

İkincisi: daha pahalı paket her zaman daha hızlı çekirdek demek değildir. Fiziksel sunucular toplam kapasitede öndedir — 22 ila 44 fiziksel çekirdeğin tamamı sizindir — ama çekirdek başına hızda sanal sunucu altyapımızın gerisinde kalır. Tek iş parçacıklı bir uygulamayı hızlandırmak için fiziksel sunucuya geçmek beklenen sonucu vermez.

vCPU sayısı neden yanıltıcı bir metrik?

Paket karşılaştırmalarında en görünür sayı vCPU adedidir, çünkü tek ve basit bir rakamdır. Ama "4 vCPU" ifadesi hangi işlemcinin çekirdeği olduğunu söylemez. Yukarıdaki tabloya göre 4 vCPU'luk iki paket arasında tek çekirdek tarafında iki kattan fazla fark olabilir.

Pratik kural: iki paketi karşılaştırırken vCPU sayısının yanında işlemci modelini sorun. Model belirtilmiyorsa karşılaştırdığınız şey eksik.

Kendi sunucunuzda nasıl ölçersiniz?

Üçüncü taraf tablolar genel bir fikir verir; asıl bilgi kendi sunucunuzda yaptığınız ölçümdedir. İki komutla hem tek hem çok çekirdek tarafını görebilirsiniz.

Linux sunucuda (sysbench ile):

# Kurulum (Debian/Ubuntu)
apt update && apt install -y sysbench

# Tek çekirdek
sysbench cpu --threads=1 --time=30 run

# Tüm çekirdekler
sysbench cpu --threads=$(nproc) --time=30 run

Çıktıdaki events per second satırı işinize yarayan rakamdır. Tek çekirdek testindeki değer, tek iş parçacıklı uygulamalarınızın hızıyla doğrudan ilişkilidir.

Windows sunucuda: Geekbench veya CPU-Z'nin yerleşik "Bench" sekmesi tek ve çok çekirdek puanlarını ayrı ayrı verir.

Ölçerken üç şeye dikkat edin:

1. Boş bir anda ölçün. Yedekleme veya zamanlanmış görev çalışıyorsa sonuç düşer.
2. En az iki kez tekrarlayın. Tek ölçüm dalgalanmayı göstermez; aradaki fark büyükse kaynak tahsisinde tutarsızlık var demektir.
3. Karşılaştırma yapın, mutlak değere takılmayın. Önemli olan mevcut sunucunuzla aday paket arasındaki farktır.

Sonucu nasıl yorumlarsınız?

• Tek çekirdek düşük, çok çekirdek yüksek: Klasik sunucu sınıfı işlemci profili. Tek iş parçacıklı uygulamanız varsa darboğaz buradadır; çekirdek hızı yüksek bir pakete geçmek gerekir.
• İki değer de düşük: Paket fazla satılmış olabilir ya da işlemci eski nesildir.
• Ölçümler arasında büyük dalgalanma: Kaynak tahsisi tutarsız. Donanımsal ayrım yapan bir pakete geçmek sorunu çözer.
• İki değer de yeterli ama sunucu yavaş: Darboğaz işlemcide değil; disk, bellek veya ağ tarafına bakın.

Ölçümünüz ilk maddedeki tabloya uyuyorsa Ryzen sanal sunucu paketleri doğrudan bu soruna yöneliktir. Çok çekirdek tarafında tıkanıyorsanız standart sanal sunucu paketlerinde üst kademeye çıkmak daha ekonomiktir.

Sanal sunucunun nasıl çalıştığına dair temel bilgi için sanal sunucu nedir, paket seçiminin tamamı için en uygun fiyatlı sanal sunucu nasıl seçilir yazılarına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

vCPU sayısını artırırsam sunucum hızlanır mı?
Yalnızca iş yükünüz paralel çalışıyorsa. Tek iş parçacığında ilerleyen bir uygulama için vCPU eklemek hız kazandırmaz; o işin bittiği süre çekirdeğin kendi hızına bağlıdır.

Tek çekirdek puanı kaç olmalı?
Mutlak bir eşik yok. Anlamlı olan karşılaştırmadır: mevcut sunucunuzda ölçtüğünüz değer ile aday paketteki değer arasındaki fark, uygulamanızın ne kadar hızlanacağını gösterir.

Sunucum takılıyor ama işlemci kullanımı düşük görünüyor, neden?
Toplam kullanım tüm çekirdeklerin ortalamasıdır. Tek bir çekirdek %100 doluyken 16 çekirdekli bir sistemde ortalama %6 görünür. Çekirdek bazında kullanıma bakmak gerekir; Linux'ta top ekranında 1 tuşuna basarak çekirdekleri ayrı ayrı görebilirsiniz.

Fiziksel sunucuya geçersem tek çekirdek performansım artar mı?
Kataloğumuzdaki fiziksel sunucular için hayır. Bu sunucularda kullanılan Xeon işlemcilerin tek çekirdek puanı 1.782–1.963 aralığındadır; Ryzen sanal sunucularda bu değer 4.727'dir. Fiziksel sunucu toplam kapasitede öndedir, çekirdek hızında değil.

---

Paketleri karşılaştırmak için sanal sunucu ve Ryzen sanal sunucu sayfalarına göz atabilirsiniz.